Παραπληροφόρηση και δημοκρατία: Στην εποχή των αλγορίθμων η διαφύλαξη της αληθινής είδησης είναι το μεγάλο στοίχημα «Η ικανότητα να διακρίνουμε την είδηση από το ψέμα είναι η πρώτη μάχη που δίνουμε μαζί με τους πολίτες για να θωρακίσουμε την αλήθεια» τόνισε ο Δ. Κιρμικίρογλου από το 11ο Φόρουμ των Δελφών
Παραπληροφόρηση και δημοκρατία: Στην εποχή των αλγορίθμων η διαφύλαξη της αληθινής είδησης είναι το μεγάλο στοίχημα
«Η ικανότητα να διακρίνουμε την είδηση από το ψέμα είναι η πρώτη μάχη που δίνουμε μαζί με τους πολίτες για να θωρακίσουμε την αλήθεια»
τόνισε ο Δ. Κιρμικίρογλου από το 11ο Φόρουμ των Δελφών
Στη διαφύλαξη της αλήθειας ως κορυφαίο στοίχημα της δημοκρατίας στην εποχή των αλγορίθμων και της τεχνητής νοημοσύνης αναφέρθηκε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, συμμετέχοντας σε συζήτηση για την παραπληροφόρηση (με τίτλο «Navigating Misinformation and the Future of Democratic Resilience») που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, το Σάββατο 25 Απριλίου 2026. Στο πάνελ που συντόνισε ο δημοσιογράφος Αιμίλιος Περδικάρης, συμμετείχαν επίσης η Επίκουρη Καθηγήτρια Πολιτικής Ανάλυσης του ΕΚΠΑ Λαμπρινή Ρόρη και ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Vrije Universiteit Brussel Αντώνης Καλογερόπουλος.
Με αφετηρία την έννοια της παρρησίας και τη συμβολική σημασία του τόπου — των Δελφών, όπου χαράχθηκε η πρώτη εντολή κριτικής σκέψης, το «γνῶθι σαυτόν» — ο κ. Κιρμικίρογλου περιέγραψε τη σύγχρονη συνθήκη ως μάχη της δημοκρατίας απέναντι στους αλγορίθμους και στην τεχνητή νοημοσύνη, που καθιστούν τη διάκριση αλήθειας και ψέματος ολοένα δυσκολότερη για τον μέσο πολίτη.
Στάθηκε ιδιαίτερα στη ρητορική μίσους, η οποία, ενδυναμωμένη από τους αλγόριθμους των πλατφορμών, εκτρέφει την «σπείρα της σιωπής» — όπως την περιέγραψε η Elisabeth Noelle-Neumann — με αποτέλεσμα ο ορθολογικός λόγος να υποχωρεί απέναντι στον ακραίο, και τον δημόσιο διάλογο να εγκλωβίζεται σε ηχητικές φούσκες (echo chambers) όπου ο πολίτης δεν συναντά πια τον συμπολίτη του, παρά μόνο τον αντίλαλο του εαυτού του.
Ο κ. Κιρμικίρογλου επικαλέστηκε χαρακτηριστικά τα ευρήματα της έρευνας της εταιρείας Marc για τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης (Μάρτιος 2026), σύμφωνα με την οποία το 53,1% των Ελλήνων παραδέχεται ότι έχει πιστέψει τουλάχιστον μία φορά μια ψευδή είδηση, ενώ το 73,5% θεωρεί ότι ο μέσος πολίτης δύσκολα μπορεί πλέον να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα. Τα ευρήματα αυτά ‘συνομιλούν’ με τα στοιχεία του Reuters Institute Digital News Report 2025, σύμφωνα με το οποίο μόλις το 22% των Ελλήνων εμπιστεύεται τις ειδήσεις, ενώ το 60% αποφεύγει συχνά ή περιστασιακά την ενημέρωση. Όπως τόνισε ο Γενικός Γραμματέας, οι αριθμοί αυτοί αναδεικνύουν ότι, όλο και περισσότερο, οι πολίτες μετατρέπονται σε παθητικούς δέκτες παραπληροφόρησης — μια συνθήκη που οξύνεται από την ταχύτητα της τεχνητής νοημοσύνης και των συνθετικών μέσων.
Παρουσίασε εν συνεχεία την ολιστική στρατηγική της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας, σε πλήρη εναρμόνιση με ευρωπαϊκούς θεσμούς όπως η European Democracy Shield και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας. Στο επιχειρησιακό σκέλος, η στρατηγική προβλέπει διυπουργικό συντονισμό για την έγκαιρη ανίχνευση απειλών και την ταχεία απόκριση, με διασύνδεση στα ευρωπαϊκά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Παράλληλα αναπτύσσεται η προστασία της ακεραιότητας του πληροφοριακού χώρου μέσω των Πράξεων για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη (DSA και AI Act), η ενίσχυση των θεσμών και των ανεξάρτητων Μέσων Ενημέρωσης μέσω του Νόμου 5253/2025 . Ο νόμος ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (European Media Freedom Act), θεσπίζει διαφάνεια στην ιδιοκτησία και την κρατική διαφήμιση και προβλέπει το πρώτο Εθνικό Σχέδιο Ασφάλειας Δημοσιογράφων. Και τέλος η κοινωνική ανθεκτικότητα μέσω της Εθνικής Στρατηγικής Παιδείας στα Μέσα και της πρωτοβουλίας του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκηγια ευρωπαϊκή «ψηφιακή ενηλικίωση» στα 15 έτη.
Ο κ. Κιρμικίρογλου χαρακτήρισε την εκπαίδευση ως «καρδιά του προβλήματος», σημειώνοντας τρία βασικά σημεία: α) ότι το κράτος δεν μπορεί να ορίσει την αλήθεια, β) ότι δεν πρέπει να υπερεκτιμούμε την τεχνολογία — ο άνθρωπος είναι η απάντηση, και γ) ότι η ασυδοσία στον δημόσιο λόγο αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία.
Στο ζήτημα της εκπαίδευσης στάθηκε επίσης η κ. Λαμπρινή Ρόρη, τονίζοντας ότι «το ζήτημα δεν είναι τι ξέρεις, αλλά πώς έχεις μάθει να σκέφτεσαι» και επισημαίνοντας ότι η κατανόηση του τρόπου παραγωγής της γνώσης και της αλήθειας πρέπει να καλλιεργείται από νωρίς. Από την πλευρά του, ο κ. Αντώνης Καλογερόπουλος υποστήριξε ότι η Ελλάδα, που εμφανίζεται προτελευταία μεταξύ 17 δυτικών χωρών ως προς την ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση, «είναι μια χώρα αρκετά ευάλωτη στην παραπληροφόρηση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες», με πολύ χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ και υψηλή έκθεση σε περιεχόμενο πλατφορμών.
Κλείνοντας, ο κ. Κιρμικίρογλου επικαλέστηκε τη Χάνα Άρεντ και την προειδοποίησή της ότι η αληθινή ήττα της αλήθειας έρχεται όταν οι πολίτες παύουν να διακρίνουν αλήθεια και ψέμα, υπογραμμίζοντας ότι η δημοκρατική ανθεκτικότητα είναι, σε τελική ανάλυση, υπόθεση καθημερινής παρρησίας των πολιτών, των δημοσιογράφων, των δασκάλων, της κοινωνίας των πολιτών και τονίζοντας ότι αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα και για την Πολιτεία.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Από τη συζήτηση για την παραπληροφόρηση, με τίτλο «Navigating Misinformation and the Future of Democratic Resilience» στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το Σάββατο 25 Απριλίου 2026
Επικοινωνία: Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης — media.gov.gr