Ομιλία του Γενικού Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης στο Διεθνές Συνέδριο «Η Ενημέρωση σε Μετάβαση»
Ομιλία του Γενικού Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρη Κιρμικίρογλου στο Διεθνές Συνέδριο του Παντείου Πανεπιστημίου «Η Ενημέρωση σε Μετάβαση»
Αναφέρθηκε στους έξι πυλώνες των θεσμικών παρεμβάσεων για την ελευθερία του Τύπου που υλοποιούνται
«Η μάχη για την αλήθεια στον 21ο αιώνα είναι ανάγκη να μην αφεθεί ούτε σε λίγες εταιρείες της Σίλικον Βάλεϊ ούτε σε αλγορίθμους, αλλά να διαμορφωθεί από την ακαδημία, την πολιτεία, τη δημοσιογραφία και την κοινωνία των πολιτών». Αυτό τόνισε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου, στην παρέμβασή του, σήμερα στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Η Ενημέρωση σε Μετάβαση: Τύπος, Πολιτική Λογοδοσία, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατία» που διοργανώνεται από το Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου και το Εργαστήριο Δημοσιογραφίας (JLab). Tο διήμερο συνέδριο, που διοργανώθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου και το οποίο ολοκληρώνεται αύριο Τετάρτη 6 Μαΐου στο Πάντειο (αίθουσα Σάκη Καράγιωργα ΙΙ), άνοιξε με την ομιλία της η Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Χριστίνα Κουλούρη, ενώ περισσότεροι από 50 διακεκριμένοι ομιλητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό (ΗΠΑ, Αυστρία, Γαλλία, Ουγκάντα), ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι, εκπρόσωποι του ΕΣΡ, της ΠΟΕΣΥ, της ΕΣΗΕΑ και πολιτικοί τοποθετήθηκαν σε οκτώ θεματικά πάνελ και δύο εξειδικευμένα workshops.
Παιδεία αντί λογοκρισίας, ευθύνη αντί απειλής
Ο κ. Κιρμικίρογλου υποστήριξε ότι η μετάβαση στην οποία βρίσκεται η Ενημέρωση, διαπερνά τη δημόσια σφαίρα ως ένας μετασχηματισμός που δεν είναι μόνο τεχνολογικός, αλλά πολιτικός και βαθιά δημοκρατικός. Τόνισε ότι η μετάβαση αυτή, δεν είναι απειλή αλλά ευθύνη, παραλληλίζοντας τη σημερινή περίοδο με την εμφάνιση της τυπογραφίας του Γουτεμβέργιου. Υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δοκιμάζει τη δημοσιογραφία, που δεν είναι παραγωγή κειμένου, αλλά παραγωγή νοήματος, και το νόημα παραμένει βαθιά ανθρώπινη υπόθεση. Χαρακτήρισε την παραπληροφόρηση στρατηγική επιλογή και όχι τυχαίο φαινόμενο, σημειώνοντας ότι όταν μια ξένη δύναμη επενδύει εκατομμύρια για να διασπείρει ψευδείς ειδήσεις σε ευρωπαϊκές κοινωνίες, δεν στοχεύει απλώς να μας κλονίσει αλλά να μας αποδομήσει, να μας απομονώσει από τους θεσμούς μας και να μας πείσει ότι η αλήθεια δεν υπάρχει. Σε αυτό το πλαίσιο, ο τοξικός λόγος, οι θεωρίες συνωμοσίας και η παραπληροφόρηση συνιστούν και ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Καταλήγοντας, ο Γενικός Γραμματέας επεσήμανε ότι καμία ρύθμιση δεν θα σώσει τη δημοκρατία αν οι πολίτες της δεν ξέρουν να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα. «Η η μόνη βιώσιμη απάντηση στην παραπληροφόρηση είναι ο ενημερωμένος, κριτικά σκεπτόμενος πολίτης. Η απάντηση δεν είναι η λογοκρισία αλλά η παιδεία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι παρεμβάσεις της ελληνικής κυβέρνησης
Ο κ. Κιρμικίρογλου παρουσίασε επίσης τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις που έχει υλοποιήσει η Κυβέρνηση το τελευταίο χρονικό διάστημα, υπό την πολιτική καθοδήγηση του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, οργανωμένες σε έξι άξονες:
- Θεσμοί και εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενσωμάτωσαν τον Ευρωπαϊκό Νόμο για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης. Παράλληλα, αναβαθμίστηκε η ΕΡΤ με σύγχρονα εταιρικά πρότυπα διοίκησης που ενισχύουν τον δημόσιο χαρακτήρα της, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ενώ ορίστηκαν νέες διοικήσεις σε ΕΡΤ και ΑΠΕ-ΜΠΕ μέσω αξιοκρατικής διαδικασίας ΑΣΕΠ. Ενισχύεται θεσμικά και ουσιαστικά το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης με αύξηση του προσωπικού του, ώστε η ανεξάρτητη αρχή να ανταποκρίνεται πλήρως στον ρόλο της, ενώ τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νέο πλαίσιο για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών.
- Μητρώα και επαγγελματικά πρότυπα. Ενισχύθηκαν τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου με τη ρητή αρχή ότι ούτε ένα ευρώ κρατικής διαφήμισης δεν διοχετεύεται σε μέσα εκτός νόμου. Καθιερώθηκε η υποχρέωση ενυπόγραφης δημοσιογραφίας στα πιστοποιημένα έντυπα και ιστοσελίδες και προβλέφθηκε η σύσταση αυτορυθμιζόμενου Media Council με δημόσια χρηματοδότηση, ώστε η αυτορρύθμιση των ΜΜΕ να ενισχύεται θεσμικά και όχι κυβερνητικά.
- Διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση. Διαμορφώθηκε νέο πλαίσιο κρατικής διαφήμισης με υποχρεωτική δημοσίευση δαπανών πριν και μετά την υλοποίηση κάθε προγράμματος.
- Νομική προστασία δημοσιογράφων. Το αρμόδιο Υπουργείο Δικαιοσύνης παρουσίασε στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο νέο νομοσχέδιο κατά των SLAPPs, με ευρεία συμμετοχή των ίδιων των δημοσιογράφων και της Task Force στη συνδιαμόρφωσή του. Η πολιτεία στηρίζει θεσμικά και χρηματοδοτεί το Παρατηρητήριο SLAPPs της ΠΟΕΣΥ, ενώ καταργήθηκε το αδίκημα της απλής δυσφήμισης, αυστηροποιήθηκαν οι ποινές για επιθέσεις κατά λειτουργών της ενημέρωσης και θεσπίστηκε ιδιώνυμο αδίκημα για απειλές κατά αθλητικών δημοσιογράφων.
- Ασφάλεια, εργασία και διεθνής συνεργασία. Θεσμοθετήθηκε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, σε ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες και τις δεσμεύσεις της χώρας στον ΟΑΣΕ. Στηρίχθηκε η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας στον δημόσιο τομέα και η κατοχύρωση των θέσεων εργασίας δημοσιογράφων και εργαζομένων στα ΜΜΕ, με ευρεία αποδοχή των ενώσεων συντακτών, καθώς η εργασιακή ασφάλεια συνιστά προϋπόθεση της δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας. Συγκροτήθηκε Task Force για την Προστασία των Δημοσιογράφων και διεξάγονται εκπαιδεύσεις για την ασφάλεια δημοσιογράφων από το Διεθνές Κέντρο Προστασίας Δημοσιογράφων με έδρα τη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με τον ΟΑΣΕ και την UNESCO.
- Παιδεία και δημοκρατική ανθεκτικότητα. Θεσμοθετήθηκε η Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα, ενώ συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Υπουργείο Παιδείας υλοποιήθηκε το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες» πιλοτικά σε 35 σχολεία, ενώ τον Μάρτιο διοργανώθηκε το 1ο Athens Alitheia Forum, ο πρώτος εθνικός θεσμικός διάλογος για την παραπληροφόρηση και τον τοξικό λόγο.
Πανεπιστήμιο και Πολιτεία, μια συμμαχία για την αλήθεια
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε στο πρόσφατο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και του Παντείου Πανεπιστημίου, χαρακτηρίζοντάς το όχι τυπική θεσμική σύμπραξη, αλλά πολιτική επιλογή. Όπως ανέφερε, η μάχη για την αλήθεια στον 21ο αιώνα δεν θα κερδηθεί μόνο στα νομοθετικά γραφεία ή στα δικαστήρια αλλά κυρίως στα αμφιθέατρα, στα εργαστήρια και στις σχολικές τάξεις, εκεί όπου ένας νέος άνθρωπος μαθαίνει να ελέγχει μια πηγή πριν την εμπιστευτεί.
Κλείνοντας, ο κ. Κιρμικίρογλου απευθύνθηκε στους καθηγητές, τους δημοσιογράφους, τους ερευνητές και τους φοιτητές που παρακολουθούσαν τις εργασίες, τονίζοντας ότι η Πολιτεία βρίσκεται μαζί τους ως σύμμαχος, σε μια μάχη που είναι κοινή: για μια Ελλάδα όπου η αλήθεια έχει χώρο, για μια Ευρώπη όπου η δημοσιογραφία έχει σεβασμό και για έναν κόσμο όπου η δημοκρατία έχει μέλλον.